Bí quyết sống thọ của người Nhật
Mặc dù chế độ ăn giàu cá, trà xanh và cơm gạo thường được nhắc đến như nguyên nhân chính khiến người Nhật có tuổi thọ cao, nhưng theo bác sĩ phẫu thuật thần kinh Baibing Chen (Mỹ), yếu tố quyết định lại nằm ở những thói quen sinh hoạt đời thường. Những hoạt động này âm thầm hỗ trợ não bộ và cơ thể, giúp duy trì sức khỏe bền bỉ suốt nhiều thập kỷ.
Thứ nhất là duy trì nhịp sống ổn định và nhất quán. Cuộc sống tại Nhật Bản diễn ra theo nhịp điệu đều đặn: bữa ăn diễn ra vào khung giờ cố định, việc đi bộ được thực hiện thường xuyên, giấc ngủ theo lịch trình dễ dự đoán và các thói quen hàng ngày vẫn được giữ nguyên ngay cả khi bước vào tuổi cao. Từ góc nhìn thần kinh học, sự ổn định này cực kỳ quan trọng. Não bộ hoạt động hiệu quả nhất khi đường huyết, hormone căng thẳng và chu kỳ giấc ngủ luôn ở trạng thái cân bằng. Nhờ đó, tình trạng viêm mạn tính giảm đáng kể và sức khỏe nhận thức được bảo vệ lâu dài.
Thứ hai là khẩu phần ăn nhỏ – yếu tố ít được chú ý nhưng mang lại lợi ích sâu sắc. Bữa ăn của người Nhật thường được sắp xếp cân đối về mặt thị giác, gồm nhiều món với lượng vừa phải thay vì một phần lớn duy nhất. Mọi người thường dừng đũa khi đã no đủ chứ không ăn quá no. Thói quen này không phải là kiêng khem khắc nghiệt mà giúp tránh tình trạng ăn thừa, từ đó giảm tổn thương mạch máu và làm chậm quá trình lão hóa. Về lâu dài, khẩu phần nhỏ góp phần giảm gánh nặng chuyển hóa, bảo vệ cả não bộ lẫn hệ tim mạch.

Thứ ba là kết hợp vận động tự nhiên vào sinh hoạt hàng ngày. Thay vì coi tập luyện là nhiệm vụ riêng biệt, người Nhật tích hợp hoạt động thể chất vào những việc thường nhật như đi bộ đến ga tàu điện, sử dụng cầu thang hoặc di chuyển bằng chân để giải quyết công việc. Loại vận động cường độ thấp nhưng diễn ra đều đặn này cải thiện tuần hoàn máu lên não, giảm nguy cơ đột quỵ và suy giảm nhận thức. Cơ thể nhờ vậy luôn ở trạng thái năng động mà không gây quá tải cho khớp hay hệ thần kinh.
Thứ tư là hạn chế căng thẳng mạn tính để giữ hệ thần kinh cân bằng. Căng thẳng kéo dài là một trong những yếu tố khiến cơ thể và não bộ lão hóa nhanh nhất. Dù không phải xã hội không có áp lực, nhịp sống và cấu trúc văn hóa tương đối ổn định của Nhật Bản giúp hạn chế tình trạng quá tải tinh thần liên tục. Nhờ mức căng thẳng nền thấp hơn, hệ thần kinh tự chủ – bộ phận điều hòa nhịp tim, tiêu hóa và phản ứng miễn dịch – được bảo vệ tốt hơn, từ đó giảm tỷ lệ các bệnh liên quan đến stress.
Thứ năm là duy trì sự gắn kết xã hội khi về già. Người cao tuổi Nhật Bản hiếm khi bị cô lập. Nhiều người vẫn tiếp tục làm việc, tham gia tình nguyện hoặc các hoạt động cộng đồng. Tương tác xã hội không chỉ kích thích não bộ mà còn giảm nguy cơ trầm cảm và sa sút trí tuệ. Cảm giác có mục đích sống cùng sự gắn kết với cộng đồng mang lại tác động bảo vệ sức khỏe tinh thần mạnh mẽ hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường.
Thứ sáu là ưu tiên phòng bệnh và phát hiện sớm thay vì chỉ điều trị khi bệnh đã nặng. Người Nhật đặc biệt chú trọng khám sức khỏe định kỳ, giúp nhận diện nhiều vấn đề trước khi chúng gây tổn hại nghiêm trọng. Theo bác sĩ Baibing Chen, từ góc nhìn phẫu thuật thần kinh, việc can thiệp sớm rất quan trọng vì nhiều rối loạn thần kinh bắt nguồn từ tổn thương mạch máu kéo dài. Nhờ phát hiện và phòng ngừa kịp thời, quỹ đạo lão hóa của cơ thể có thể thay đổi hoàn toàn theo hướng tích cực.
Những thói quen trên không đòi hỏi chi phí cao hay chế độ khắc nghiệt mà chỉ cần sự kiên trì trong sinh hoạt hàng ngày. Đó chính là lý do giúp người Nhật không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe mạnh, minh mẫn đến những năm tháng cuối đời.





