Vấn đề này được đưa ra tại Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu tăng trưởng hai con số” do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức ngày 14/7 tại Hà Nội.

Quang cảnh Diễn đàn.

Theo các chuyên gia, kinh tế Việt Nam khép lại nửa đầu năm 2026 với kết quả tích cực khi GDP tăng 8,18% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 16 năm. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số trong nhiều năm liên tiếp, nền kinh tế cần chuyển mạnh từ mô hình dựa vào mở rộng vốn và lao động sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và chất lượng doanh nghiệp.

Các ý kiến tại diễn đàn cho rằng ổn định kinh tế vĩ mô mới là điều kiện cần, còn năng lực tăng trưởng thực chất được tạo ra ở cấp độ doanh nghiệp, ngành, địa phương và từng dự án đầu tư cụ thể. Vì vậy, trọng tâm chính sách cần chuyển sang cải cách vi mô có khả năng tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, năng suất lao động và khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp.

Để các đột phá vi mô thực sự trở thành động lực tăng trưởng, các chuyên gia nhấn mạnh ba yêu cầu: chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; ưu tiên nguồn lực cho những ngành, doanh nghiệp và dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn; đồng thời coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách, bởi sự chậm trễ trong triển khai cũng là một dạng chi phí của nền kinh tế.

Từ góc độ doanh nghiệp, nhiều đại biểu cho rằng mục tiêu tăng trưởng cao chỉ có thể đạt được khi khu vực tư nhân được tiếp cận bình đẳng các nguồn lực về vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao. Hiện nay, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn có quy mô nhỏ, năng lực tích lũy và đổi mới còn hạn chế, trong khi phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn ESG và cạnh tranh quốc tế.

Các chuyên gia cũng chỉ ra bốn điểm nghẽn chính đang cản trở tăng trưởng gồm thể chế, khả năng tiếp cận nguồn lực, thị trường và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ vì thế cần được thiết kế theo từng nhóm doanh nghiệp và từng giai đoạn phát triển, nhằm tạo ra năng lực cạnh tranh mới thay vì chỉ bù đắp khó khăn ngắn hạn.

Về giải pháp, diễn đàn đề xuất đẩy mạnh cơ chế đặc thù cho các khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới chính sách thuế theo hướng ưu tiên nghiên cứu phát triển, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các dự án công nghệ cao và mô hình kinh doanh mới.

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được xem là động lực tăng trưởng mới, đòi hỏi sớm hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Kết luận tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ phụ thuộc vào quy mô đầu tư hay các gói hỗ trợ tài khóa, tiền tệ, mà quan trọng hơn là chất lượng của các cải cách vi mô. Khi thể chế thực sự thông thoáng, nguồn lực được phân bổ hiệu quả và doanh nghiệp có điều kiện đổi mới công nghệ, nền kinh tế sẽ có thêm động lực để tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.