Đó là nhận định chung của các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp tại Diễn đàn Phát triển hạ tầng năng lượng thông minh do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức ngày 24/6.

 Phát biểu tại diễn đàn, Phó Tổng Giám đốc VOV Phạm Mạnh Hùng cho rằng hạ tầng năng lượng phải là hạ tầng thông minh để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh của đất nước. Theo ông, hạ tầng năng lượng trong tương lai không chỉ là các nhà máy điện hay hệ thống truyền tải, mà phải được vận hành trên nền tảng dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

 Các chuyên gia nhận định, sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), xe điện và các trung tâm dữ liệu đang làm thay đổi cách tiếp cận truyền thống đối với ngành năng lượng. Nếu trước đây trọng tâm là gia tăng công suất phát điện, thì hiện nay bài toán lớn hơn nằm ở khả năng quản lý, dự báo và tối ưu hóa toàn bộ hệ thống.

 Xây hệ sinh thái năng lượng thay vì chỉ tăng công suất

 Thực tế cho thấy, bên cạnh việc phát triển nhanh các nguồn năng lượng tái tạo, Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức về truyền tải, điều độ và khai thác hiệu quả nguồn điện. Nhiều thời điểm xảy ra tình trạng nơi dư thừa công suất, nơi lại thiếu nguồn cung, phản ánh những hạn chế trong khả năng kết nối và điều phối hệ thống.

 Theo các chuyên gia, một hệ thống năng lượng hiện đại cần được xây dựng trên ba trụ cột gồm phát điện, truyền tải điện và lưu trữ năng lượng. Trong đó, lưới điện thông minh và công nghệ lưu trữ đóng vai trò trung tâm, giúp cân bằng cung - cầu, nâng cao độ ổn định và tăng khả năng hấp thụ các nguồn năng lượng tái tạo.

 PGS.TS Nguyễn Đức Huy, Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội), cho rằng trong giai đoạn tăng trưởng mới, phát triển hạ tầng năng lượng thông minh sẽ là yếu tố nền tảng để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh và bền vững.

 PGS.TS Nguyễn Đức Huy, Trường Điện - Điện tử (Đại học Bách khoa Hà Nội) phát biểu tham luận Diễn đàn.

 Nền móng của đô thị và kinh tế tương lai

 Không chỉ là vấn đề của ngành điện, hạ tầng năng lượng thông minh còn được xem là “xương sống” của các đô thị thế hệ mới. Các chuyên gia quy hoạch cho rằng tương lai của đô thị xanh và đô thị thông minh phụ thuộc ngày càng lớn vào khả năng tích hợp giữa năng lượng, dữ liệu và hạ tầng số.

 Kinh nghiệm từ Ireland được chia sẻ tại diễn đàn cho thấy, chuyển đổi năng lượng chỉ thành công khi người dân trở thành một phần của hệ thống. Với hơn 80% hộ gia đình được trang bị công tơ điện thông minh, quốc gia này đã xây dựng được cơ chế quản lý nhu cầu điện theo thời gian thực, giúp tối ưu hóa vận hành hệ thống và sử dụng hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo.

 Trong khi đó, làn sóng phát triển AI và trung tâm dữ liệu đang đặt ra những yêu cầu mới về nguồn điện ổn định, linh hoạt và thân thiện với môi trường. Đây cũng được xem là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam thu hút các dòng vốn đầu tư công nghệ cao trong thời gian tới.

 Các chuyên gia cho rằng những định hướng mới trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cùng các cơ chế thúc đẩy chuyển đổi năng lượng đang mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống năng lượng thông minh, cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng truyền tải, lưu trữ năng lượng, nguồn vốn và ứng dụng công nghệ số.

 Trong hành trình hướng tới nền kinh tế xanh và phát triển bền vững, hạ tầng năng lượng thông minh không chỉ là một lựa chọn công nghệ mà đang trở thành nền tảng chiến lược, quyết định năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của đất nước trong những thập niên tới.

                                                                                                                                                                                                                                                          Nguyễn Dương