Diễn đàn "Năng lượng Hydrogen và Tương lai Công nghiệp Không phát thải", do Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phối hợp với Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức. Nhằm có những khuyến nghị thiết thực, để hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy kết nối giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế; mở rộng cơ hội hợp tác, nghiên cứu chuyển giao công nghệ và phát triển các dự án hydrogen tại Việt Nam.

 TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch VCEA, Tổng Biên tập tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu khai mạc Diễn đàn.

 Nhiều lợi thế để phát triển ngành công nghiệp hydrogen

Theo Bộ Công Thương, Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đặt mục tiêu phát triển đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, phân phối đến sử dụng hydrogen trên cơ sở nguồn năng lượng tái tạo.

 Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu sản xuất từ 100.000-500.000 tấn hydrogen mỗi năm, từng bước hình thành thị trường trong các lĩnh vực điện, công nghiệp, giao thông vận tải và dân dụng. Đến năm 2050, công suất sản xuất dự kiến đạt 10-20 triệu tấn/năm, trong đó hydrogen và các nhiên liệu có nguồn gốc hydrogen sẽ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu năng lượng tiêu thụ cuối cùng của nền kinh tế.

 Quang cảnh Diễn đàn.

Theo PGS.TS Phạm Hoàng Lương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, hydrogen xanh đang trở thành giải pháp quan trọng đối với các lĩnh vực khó điện khí hóa như công nghiệp nặng, hàng hải, hàng không và vận tải đường dài, đồng thời góp phần đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao an ninh năng lượng.

Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển hydrogen xanh. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, tổng công suất điện mặt trời có thể đạt khoảng 73 GW và điện gió khoảng 50 GW, tạo nguồn điện tái tạo dồi dào cho sản xuất hydrogen. Các khu vực như Ninh Thuận, Bình Thuận, duyên hải miền Trung và vùng biển phía Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển các dự án quy mô lớn.

Hiện Việt Nam sản xuất khoảng 500.000 tấn hydrogen mỗi năm nhưng chủ yếu là hydrogen xám phục vụ lọc hóa dầu và sản xuất phân bón. Hydrogen xanh vẫn chưa được thương mại hóa, dù một số dự án đang được triển khai tại Vĩnh Long, Cà Mau và Đồng Tháp. Đáng chú ý, dự án tại Long An đã sử dụng hệ thống điện phân công suất 1 MW do doanh nghiệp trong nước phát triển, làm chủ khoảng 50% công nghệ và tạo ra hydrogen có độ tinh khiết 99,999%.

Bên cạnh hydrogen xanh, các chuyên gia cũng đánh giá Việt Nam có tiềm năng phát triển hydrogen tự nhiên nhờ điều kiện địa chất thuận lợi với các đới đứt gãy sâu, đá siêu mafic, núi lửa cổ và hệ thống suối nước nóng. Nếu được khảo sát và nghiên cứu bài bản, đây có thể trở thành nguồn năng lượng sạch mới với chi phí cạnh tranh.

Tháo gỡ điểm nghẽn để tạo đột phá

Theo các chuyên gia, giao thông vận tải sẽ là một trong những lĩnh vực tiêu thụ hydrogen lớn nhất trong tương lai, đặc biệt đối với xe tải hạng nặng, đường sắt chưa điện khí hóa, hàng hải và hàng không. Dự báo đến năm 2050, lĩnh vực này sẽ chiếm khoảng 40% tổng nhu cầu hydrogen toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành công nghiệp hydrogen, Việt Nam cần sớm tháo gỡ những rào cản về hạ tầng, công nghệ và chính sách. PGS.TS Phạm Hoàng Lương cho rằng ba điểm nghẽn lớn hiện nay là hạ tầng truyền tải điện phục vụ sản xuất hydrogen xanh, năng lực chế tạo thiết bị điện phân trong nước và hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cùng cơ chế định giá hydrogen xanh.

  TS. Phạm Hùng Cường, Trưởng phòng Công nghệ mới, CTAT, Viện Dầu khí Việt Nam chia sẻ về công nghệ sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydrogen, tại phiên tọa đàm của Diễn đàn.

TS Phạm Hùng Cường cho rằng, cần phát triển đồng bộ công nghệ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen an toàn, hiệu quả; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, từng bước nội địa hóa thiết bị và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để hình thành hệ sinh thái hydrogen tại Việt Nam.

 Các đại biểu cũng kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế ưu đãi đầu tư, phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy nghiên cứu - phát triển (R&D), triển khai các dự án thí điểm và tăng cường hợp tác quốc tế.

 Theo các chuyên gia, nếu tận dụng tốt lợi thế về năng lượng tái tạo, cùng với sự hoàn thiện về thể chế và công nghệ, Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có cơ hội trở thành trung tâm sản xuất, xuất khẩu hydrogen xanh của khu vực trong những thập niên tới.